جشن بزرگی که از آن به عنوان اولین جشن سال نو یاد میشود چهارشنبه سوری نام دارد. جشنی که نماد وداع با سال گذشته و رنج ها و مشقت هایش است. همچنین امید به خیر و خوشی و برکت سال جدید است. چند صد سال است که چهارشنبه سوری در هر شهر با اجرای آداب و رسومی خاص برگزار می شود. رسم هایی که هر کدام روایت گر باوری کهن می باشد. روایت های مختلفی در باب چهارشنبه سوری وجود دارد. بعضی ها این جشن را به گذر سیاوش از آتش نسبت می دهند که برای ثابت کردن بی گناهی اش بود. بعد ها این آیین گذر از آتش تبدیل به جشن و پریدن از آتش شد. چنانچه آشنایی با آداب و رسوم چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف ایران برایتان جذابیت دارد در این بخش از فرهنگ و هنر فان با ما باشید.

چهارشنبه سوری در شهرهای مختلف ایران

کشور ایران نیز همچون کشورهای دیگر دارای آداب و رسوم خاصی است. که تک به تک آنها ریشه ای کهن در قصه ها دارد که می توان در بطن آنها به چراییشان دست پیدا کرد. یکی از همین آداب و رسوم کهن چهارشنبه سوری نام دارد. که هر سال در تمامی شهر های ایران طبق باورهای اهالی آن ها برگزار میشود.

چهارشنبه سوری در استان سیستان و بلوچستان

اعتقاد مردم سیستان و بلوچستان به این است که در غروب آخرین چهارشنبه سال اقدام به آتش زدن نمد ، گونی و پتوی کهنه میکنند تا با این کار نحوست این شب را از بین ببرند.

چهارشنبه سوری در تهران

در تهران قدیم اقدام به جمع کردن بوته های خشک از بیابان های اطراف میکردند و با شتر به شهر وارد می کردند و در محله های مختلف می گرداندند. سپس بعد از غروب خورشید شروع به آتش زدن همان بوته های خشک شده و یا اسباب اثاثیه ها و تخته پاره ها می کردند. آتش را که روشن می کردند همه باید از روی آن پریده و این جمله را تکرار می کردند: سرخی تو از من، زردی من از تو. اما نکته جالبی که وجود داشت این بود که هیچ خبری از نارنجک ها و بمب های دست ساز نوجوانان امروزی که صدای انفجارشان شیشه های ساختمان ها را به لرزه می اندازد نبود. جز فشفشه و هفت ترقه.

چهارشنبه سوری در تبریز

جوانان تبریزی صبح روز چهارشنبه قبل از طلوع آفتاب به کوچه رفته و به تعداد ٧ بار از روی جوی آب پریده و در همان حین ترانه ” آتیل ماتیل چهارشنبه ، آینا تکین بختیم آچیل چهارشنبه” را میخواندند. که معادل فارسی آن همان ” زردی من از تو و سرخی تو از من” می باشد. تبریزی ها در این روز از پشت بام خانه شان اقدام به پاشیدن آب و گلاب بر سر و روی عابران میکردند و معتقد بودند این کار سعادتمندی به دنبال دارد. از دیگر اقداماتی که مردم تبریز انجام میدادند این بود که عصر روز سه شنبه به همراه اعضای خانواده شان به بازار رفته و خریدهایی از جمله خرید آجیل ، میوه خشک ، شیرینی میکردند. همچنین برای تازه عروس ها توسط پدر و مادرهایشان هدیه هایی مثل پارچه ، پیراهن برای داماد به عنوان “چهارشنبه لیق” برده میشد.

چهارشنبه سوری در لرستان

در شب چهارشنبه سوری اهالی خرم آباد اقدام به تقسیم کردن هیزم ها به هفت قسمت می کنند و در فاصله های معینی از هم چیده و در یک ردیف قرار می دهند سپس با همان هیزم ها آتش درست میکنند.

چهارشنبه سوری در مرکزی

در این استان جدا از آتش روشن کردن برای آمرزیده شدن رفتگان خود مقداری شکر پنیر، خرما تهیه کرده و همچنین حلوا درست میکنند و در بین همسایگان و عابران پخش میکنند. هر رهگذری موظف است قبل از خوردن حمد و سوره ای برای آمرزش اموات خیرات کننده قرائت کند.

چهارشنبه سوری در مازندران

کشتی گرفتن و دود کردن اسپند یکی از آیین های مرسوم در روستاهای مازندران در شب چهارشنبه سوری می باشد. علاوه بر آن پختن آش جذابیت دیگری برای آن ها دارد. که ” هفت ترشی” یکی از بهترین آش هایی است که از هفت نوع حبوبات و هفت نوع ترشی و سبزی درست می شود.

آداب و رسوم چهارشنبه سوری
آداب و رسوم چهارشنبه سوری

چهارشنبه سوری در گیلان

اهالی گیلان در این روز اقدام به خرید شمع، گلاب و کندر و اسپند میکنند. چرا که از آیین های مرسوم و رایج گیلانی ها شمع و اسپند و کندر روشن کردن و زدن گلاب به سر و صورت خود است. یکی از باورهای رایجی که در بین گیلانی ها نهادینه شده است این است که صبح روز چهارشنبه آخر سال خاکستر آتش افروزی های شب قبل را به پای درختان ریخته تا شاهد باروری آنها شوند. و هر شخصی که قصد زیارت کردن داشته باشد صبح زود از خانه بیرون می آید. در این شهر هم مانند شهرهای دیگر رسم کوزه شکنی برای دفع رنج و بلا عمومیت دارد. از دیگر رسم های جالب این شهر بیرون کردن دختران دم بخت با جارو است. با این امید که سال آینده بختشان باز شود.