مشرف الدین مصلح بن عبدالله شیرازی معروف به “سعدی شیرازی” یا “شیخ شیرازی” یکی از نویسندگان و شعرای مشهور ایرانی در قرن هفتم هجری قمری است. تاریخ تقریبی تولد سعدی را بین سال های 600 تا 615 هجری قمری نوشته اند.

سعدی در کودکی پدر خود را از دست داد. بیشتر اعضای خانواده او اهل علم، دین و دانش بودند. چنانچه خود نیز می گوید: همه قبیله ی من، عالمان دین بودند مرا معلم عشق تو، شاعری آموخت. در دامه مطلب به طور کامل با زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی آشنا خواهید شد.

بیوگرافی سعدی

این شاعر گرانقدر در سنین جوانی، جهت تحصیل ادب، تفسیر، فقه، کلام و حکمت به مدرسه نظامیه در بغداد رفت. او در این مدرسه که مهمترین مرکز علم و دانش آن زمان محسوب می شد در درس استادان معروفی چون سهروردی شرکت کرد.

پس از آن به شام، مراکش، حبشه و حجاز سفر کرد و سپس به شهر شیراز بازگشت و دست به خلقت شاهکارهای خود زد. سعدی در روزگار سلطنت “اتابک ابوبکر بن سعد” به شیراز بازگشت و در همین ایام دست به خلقت شاهکارهای جاودان خود به نام بوستان و گلستان زد و آنها را به نام «اتابک» و پسرش سعد بن ابوبکر کرد. برخی معتقدند که او لقب سعدی را نیز از همین نام “سعد بن ابوبکر” گرفته است.

سعدی در سال 655، بوستان یا سعدی نامه را به نظم نوشت و در سال بعد گلستان را به رشته تحریر درآورد. چنانچه در بخش فرهنگ و هنر نمناک عنوان شده است علاوه بر این موارد ، سعدی قصاید، غزلیات، قطعات، ترجیع بند، رباعیات و مقالات و قصاید عربی نیز سروده و نوشته است که همه در کلیات سعدی جمع آوری شده است. تاریخ دقیق فوت او مشخص نشده است اما در منابع موثق تاریخ درگذشت او را در میان سالهای 690 تا 694 هجری تخمین زده اند . آرامگاه ابدی سعدی در شهر شیراز است.

زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی
زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی

سعدی، شاعری جهان گرد و مسافر سرزمین های دور بود که خود را با تاجران ادویه و کالا و زائرین امکان مقدس همراه می ساخت. حکایت های بسیاری از پادشاهان شنیده و با روزگار مدارا می کرد. سعدی در سفرهای خود تنها به دنبال تنوع، طلب دانش و آگاهی از فرهنگ و رسوم مختلف نبود بلکه هر سفر برای او تجربه ای معنوی داشت.

توشه این سفرها برای سعدی سرشار از قصه ها، روایات و مشاهدات بود که ریشه در واقعیت زندگی داشت. از سوی دیگر خلق بوستان و گلستان به فاصله چند ماه، نشان از گنجینه دانایی، تجارب اجتماعی، ادبی و عرفان سعدی دارد. آثار سعدی شیرازی علاوه بر اینکه عصاره و چکیده اندیشه ها و تأملات عرفانی و اجتماعی و تربیتی او می باشد، آیینه خصایل و خلق و خوی و منش ملتی کهن سال است.

ویژگی های آثار سعدی

در نگاه اول اشعار و متون آثار سعدی ساده و آسان به نظر می رسند و دارای کلمات سخت و نارسا نمی باشد. به طوری که در قرون مختلف، همه افراد با این آثار به راحتی ارتباط برقرار کرده اند. اما از جنبه دیگر آثار سعدی ممتنع به معنای دشوار و غیر قابل دسترس هستند. یعنی در نگاه اول همه سخنان سعدی را به راحتی متوجه می شوند اما سخن گفتن مانند او هدف و کاری سخت و دشوار است.

آثار سعدی:

زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی
زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی

1. بوستان یا سعدی نامه

اولین اثر سعدی است که تالیف آن در سال 655 تمام شده است. گویا سعدی در طول سفرهای خود ، آن را سروده و پس از ورود به وطن ، آن را به دوستان خود عرضه نموده است . بوستان به نظم (شعر) نوشته شده و مشتمل بر حدود چهار هزار بیت شعر است. موضوع این کتاب در مورد اخلاق و تربیت و سیاست و اجتماع است و شامل ده بخش می باشد به نام های:
عدل
احسان
عشق
تواضع
رضا
ذکر
تربیت
شکر
توبه
مناجات و ختم کتاب
بوستان و گلستان

2. گلستان

شاهکار نویسندگی و بلاغت فارسی است که سعدی آن را در سال 656 به تحریر درآورده است. این کتاب به نثر آهنگین و آمیخته با نظم و در هشت فصل (اصطلاحاً هشت باب) نوشته شده است که عبارتند از:
سیرت پادشاهان
اخلاق درویشان
فضیلت قناعت
فوائد خاموشی
عشق و جوانی
ضعف و پیری
تأثیر تربیت
آداب صحبت

3. غزلیات

مجموعه شعرهایی است که سعدی در قالب غزل سروده و دارای هفتصد غزل است. این اثر شامل چهار بخش است:

طیبات
بدایع
خواتیم و غزلیات قدیم
علاوه بر غزل های عاشقانه سعدی غزل های عارفانه و غزل های پندآموز نیز سروده است.

4. نصیحه الملوک

این اثر سعدی محتوایی در پند و اخلاق و چندین رساله ی دیگر به نثر در موضوعات گوناگون دارد.

5. قصاید عربی

حدود هفتصد بیت دارد که شامل موضوعات غنایی و مدح و اندرز و مرثیه می باشد.

زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی
زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی

6. مجالس پنجگانه

این اثر به نثر است و در مورد خطابه ها و سخنرانی های سعدی است. با اینکه محتوای آن درباره نصحیت و ارشاد است اما از نظر نویسندگی در سطح خیلی پائین تری از گلستان می باشد.

7. هزلیات

در مجموعه آثار سعدی، سه رساله با نام های مطایبات، مضحکات و خبیثات دیده می شود که به مجموعه آن ها هزلیات گفته می شود. خبیثات مجموعه ای از اشعار هزل آمیز است، که هر چند اغلب آنها خوشایند نیست ولی چند غزل و رباعی دارد که نمونه ای از طنز و لطیفه های آن دوران هستند که قابل بررسی می باشند.

8. ملمعات و مثلثات و ترجیعات

اشعاری در قالب های خاص مانند ترجیع بند و … است.

9. قصاید فارسی

در ستایش پروردگار و مدح و اندرز و نصیحت بزرگان و پادشاهان معاصر سعدی است.

10. صاحبیه

که مجموعه چند قطعه فارسی و عربی است و بیشتر آنها در ستایش شمس الدین صاحب دیوان جوینی وزیر دانشمند دوست عصر اتابکان است که به همین علت آن را “صاحبیه” نامی گذاری شده است.

زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی
زندگینامه ابولقاسم سعدی شیرازی

مطالب پیشنهادی:

بیوگرافی فاطمه معتمد آریا

بیوگرافی پریناز ایزدیار

بیوگرافی شبنم مقدمی