دلایل معمول بی‌خوابی

8 دلیل معمول بیخوابی : بی‌خوابی دلایل بالقوه فراوانی دارد و در بسیاری از موارد چند عامل موجب بی‌خوابی می‌شوند. خود بی‌خوابی نیز می‌تواند موجب تحریک یا بدترشدن سایر مشکلات سلامتی شود و درنتیجه زنجیره پیچیده‌ای از علت و معلول ایجاد شود.

به‌طورکلی این اعتقاد وجود دارد که بی‌خوابی دراثر حالتی از بیش انگیختگی (hyperarousal) ایجاد می‌شود که در به‌خواب‌رفتن یا درخواب‌ماندن اختلال ایجاد می‌کند. بیش‌انگیختگی می‌تواند هم ذهنی و هم جسمی باشد و دراثر طیف وسیعی از شرایط و مشکلات سلامتی ایجاد شود.

۱. استرس و اضطراب

بیشتر بزرگسالان تا حدودی با خوابیدن مشکل دارند زیرا اغلب نگران و مضطرب هستند. اما برای بعضی از افراد، اضطراب به عادتی تبدیل شده است که به طور مداوم در خواب‌شان اختلال ایجاد می‌کند. علائم اضطراب که می‌توانند به بی خوابی منجر شوند عبارتند از:

  • تنش و استرس
  • درگیر شدن با افکاری که مربوط به ماجراهای گذشته است
  • نگرانی بیش از حد در مورد آینده
  • احساس پریشانی درباره‌ی مسئولیت‌ها
  • احساس بی‌قراری یا برانگیختگی

۲. برنامه خواب نامنظم

در دنیای ایدئال ساعت درونی بدن که ساعت زیستی  (circadian rhythm) نیز نامیده می‌شود، به‌شدت از الگوی روزانه روز و شب پیروی می‌کند. در واقعیت برنامه خواب بسیاری از افراد موجب ناهماهنگی و به‌هم‌ریختگی ساعت زیستی‌شان می‌شود.

از نمونه‌های معروف در این زمینه می‌توان به جت‌زدگی (بی‌خوابی و ناراحتی ناشی از مسافرت طولانی با هواپیما) و شب‌کاری اشاره کرد. جت‌زدگی خواب را به هم می‌ریزد، چون بدن فرد نمی‌تواند خود را با تغییر سریع در منطقه زمانی وفق دهد. شب‌کاری نیز فرد را ملزم می‌کند که در شب کار کند و در روز بخوابد. جت‌زدگی و شب‌کاری هر دو می‌توانند موجب اختلال در ساعت زیستی و بی‌خوابی شوند.

در بعضی افراد ساعت زیستی بدون هیچ دلیل مشخصی عقب یا جلو می‌رود و موجب مشکلات همیشگی در زمان‌بندی خواب و کیفیت کلی خواب می‌شود

۳. بی‌خوابی و سبک زندگی ناسالم

8 دلیل معمول بیخوابی

عادت‌ها و رویه‌های ناسالم مرتبط با سبک زندگی و خوردن و آشامیدن خطر بی‌خوابی در فرد را افزایش می‌دهند. رفتارها و عادات خواب می‌توانند تحریک‌کننده‌ی بی خوابی یا تداوم‌دهنده‌ی آن باشند. سبک زندگی ناسالم و عادات خواب نادرست، به خودی خود و بدون هیچ دلیل روانی یا جسمی پنهان، ممکن است باعث بی خوابی شوند یا بی خوابی ناشی از مشکلی دیگر را تشدید کنند.

برای‌تان نمونه‌هایی را مثال می‌زنیم که چطور سبک زندگی،‌عادات روزانه و عادت خواب می‌تواند به بی خوابی منجر شود:

  • عصرها در خانه مشغول کار کردن هستید، این می‌تواند استراحت کردن و تمدد اعصاب را سخت کند و وقتی زمان خواب فرا می‌رسد، موجب مشغولیت ذهنی شما شود. نور کامپیوتر هم می‌تواند مغزتان را هشیار کند.
  • عصرها چُرت می‌زنید (هرچند کوتاه). چرت‌های نیم‌روزی برای بعضی‌ها مفیدند، اما برای بعضی دیگر خواب شبانه را با مشکل روبه‌رو می‌کنند.

۴. اختلالات روانی

مشکلات روانی مانند اضطراب، افسردگی و اختلال دوقطبی موجب بروز مشکلات جدی در خواب می‌شوند. برآورد می‌شود که ۴۰ درصد افرادی که دچار بی‌خوابی هستند، به یک اختلال سلامت روانی مبتلا هستند.

این مشکلات روانی، افکار منفی و بیش‌انگیختگی ذهنی را برمی‌انگیزند و در خواب اختلال ایجاد می‌کنند. به‌علاوه مطالعات نشان می‌دهد که بی‌خوابی می‌تواند موجب بدترشدن اختلالات خلقی و اضطرابی شود و علائم را بدتر کند و حتی خطر خودکشی را در افراد مبتلا به افسردگی افزایش دهد.

بی خوابی و افسردگی :

بی خوابی ممکن است از عوارض بیماری‌های روانی مانند افسردگی باشد. جدال‌های روحی و روانی خوابیدن را دشوار می‌کنند. خودِ بی خوابی، تغییراتی در روان ایجاد می‌کند و تحولات هورمونی و فیزیولوژیکی می‌تواند هم‌زمان مشکلات روانی و بی خوابی به وجود آورد

۵. بیماری‌های جسمی و درد

تقریبا هر مشکلی که موجب درد شود می‌تواند در خواب اختلال ایجاد کند، زیرا درد موجب می‌شود که نتوانیم با احساس راحتی و آرامش در رختخواب دراز بکشیم. فکرکردن به درد در شرایطی که در رختخواب دچار بی‌خوابی شده‌ایم، درد ما را تشدید می‌کند و استرس و مشکلات خواب را افزایش می‌دهد.

مشکلات سلامتی مرتبط با دیابت نوع ۲ از علل زمینه‌ای بی‌خوابی هستند. درد ناشی از نوروپاتی محیطی، نیاز مکرر به نوشیدن آب و مایعات و دفع ادرار و تغییرات سریع قند خون خواب را مختل می‌کنند. به‌علاوه میان دیابت و سایر مشکلات سلامتی مانند وقفه تنفسی در خواب (obstructive sleep apnea – OSA) و افسردگی که موجب بی‌خوابی می‌شوند، ارتباط وجود دارد.

سایر بیماری‌های جسمی شامل بیماری‌هایی که بر سیستم تنفسی یا عصبی اثر می‌گذارند نیز می‌توانند چالش‌هایی را برای خواب ایجاد کنند و موجب بی‌خوابی کوتاه‌مدت یا مزمن شوند.

۶. داروها

8 دلیل معمول بیخوابی : گاهی علت بی خوابی عوارض جانبی داروهایی است که مصرف می‌کنیم. برای نمونه می‌توان به داروهای فشار خون، ضدآسم و ضدافسردگی اشاره کرد. بعضی از داروها نیز موجب خواب‌آلودگی در روز می‌شوند و این خواب‌آلودگی در روز برنامه خواب فرد را به هم می‌ریزد.

البته فقط مصرف داروها منجر به اختلال در خواب نمی‌شود و گاهی توقف مصرف دارو نیز موجب می‌شود که ترک مصرف دارو یا سایر جنبه‌های واکنش بدن مشکلاتی را برای خواب ایجاد کند.

۷. مشکلات عصبی

مشکلاتی که روی مغز اثر می‌گذارند، شامل اختلالات تخریب عصبی و رشد عصبی، می‌توانند با افزایش خطر بی‌خوابی مرتبط باشند.

اختلالات تخریب عصبی یا نورودژنراتیو (neurodegenerative) مانند زوال عقل و آلزایمر می‌توانند ساعت زیستی فرد و درک او از نشانه‌های روز را (که چرخه خواب و بیداری را تنظیم می‌کند) به هم بریزد. گیجی و سردرگمی شبانه نیز می‌تواند کیفیت خواب را بیشتر کاهش دهد.

 ۸. بعضی از اختلالات خواب

8 دلیل معمول بیخوابی : بعضی از اختلالات خواب می‌توانند عامل بی‌خوابی باشند. آپنه‌ خواب یا وقفه تنفسی در خواب که موجب وقفه‌های تنفسی فراوان و وقفه‌های موقتی در خواب می‌شود تا ۲۰ درصد از مردم را درگیر می‌کند و می‌تواند از عوامل زمینه‌ای بی‌خوابی و خواب‌آلودگی روزانه باشد.

سندروم پای بیقرار (RLS) با ایجاد تمایل شدید به حرکت‌دادن پاها موجب کاهش خواب می‌شود. رفتارهای غیرطبیعی در طول خواب، که پاراسومنیاها (parasomnias) یا اختلالات خواب نامیده می‌شوند، می‌توانند موجب اختلال در خواب شوند. بعضی از نمونه‌های مشهور پاراسومنیاها عبارت‌اند از راه رفتن در خواب، کابوس‌های شبانه و فلج خواب.